img_1
emminopausi.gr
img_2
Ιωάννης Σκλαβούνος
Μαιευτήρας γυναικολόγος

Η Τιμπολόνη (LIVIAL) είναι ένα συνθετικό στεροειδές με οιστρογονικές, προγεσταγονικές και ανδρογονικές ιδιότητες. Είναι δομικά διαφορετικό από την οιστραδιόλη και, σε αντίθεση με αυτή, οι μεταβολίτες της παίζουν καθοριστικό ρόλο στην μηχανισμό δράσης της. Η τιμπολόνη χρησιμοποιείται ευρέως στην Ευρώπη και την Ασία για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης με το προτεινόμενο πρόσθετο όφελος της βελτιωμένης διάθεση και τη λίμπιντο. Ο μηχανισμός δράσης της τιμπολόνης και η επίδρασή της στη διάθεση, την ευημερία, τη γνωστική λειτουργία, και τη σεξουαλικότητα, μελετούνται εκτενώς σε όλα τα επίπεδα της έρευνας.


Φαρμακολογία της τιμπολόνης

Το συμπέρασμα είναι ότι η τιμπολόνη έχει επιλεκτικό τρόπο δράσης, και ότι ανήκει σε ξεχωριστή κατηγορία φαρμάκων. Στην τιμπολόνη η οιστρογονική δραστικότητα εκφράζεται σε κάθε ιστό με έναν επιλεκτικό τρόπο.


Δράση της τιμπολόνης στη διάθεση και την ευεξία

Η εμμηνόπαυση σχετίζεται με συμπτώματα που βλάπτουν την ποιότητα ζωής για πολλές γυναίκες. Περισσότερο από το 75% των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών βιώνουν εξάψεις και εφιδρώσεις. Άλλα συμπτώματα, όπως αϋπνία, κεφαλαλγία, κόπωση ή, καθώς και οι αλλαγές στη διάθεση και λίμπιντο, μπορεί να προκύψουν απευθείας από την εμμηνόπαυση ή έμμεσα, σαν επιδράσεις των εξάψεων σε διαταραχές του ύπνου. Καθ ‘όλη την περίοδο της κλιμακτηρίου, η μείωση της παραγωγής ορμονών του φύλου των ωοθηκών συνδέεται με μια μεταβολή της παραγωγής των διαφόρων νευροδιαβιβαστών και νευροπεπτιδίων, η οποία βελτιώνεται με τη χορήγηση οιστρογόνων. Η χορήγηση οιστρογόνων επηρεάζει θετικά όχι μόνο την αγγειοκινητική αστάθεια, μειώνοντας έτσι τον αριθμό και την ένταση των εξάψεων και των εφιδρώσεων, αλλά φαίνεται επίσης να βελτιώνει τις ψυχολογικές διαταραχές της εμμηνόπαυσης, όπως την κατάθλιψη, και τις σεξουαλικές και συναισθηματικές διαταραχές συμπεριφοράς.

Αμφότερες οι θεραπείες οιστρογόνων και τιμπολόνης, ανακουφίζουν τις εξάψεις και τα φυσικά και ψυχολογικά συμπτώματά τους, αλλά τα αποτελέσματα της τιμπολόνης μπορεί να περιλαμβάνουν όχι μόνο την οιστρογονική δράση, αλλά επίσης ανδρογόνες επιδράσεις.

Χρησιμοποήθηκαν ερωτηματολόγια Υγείας για την ευερεθιστότητα, κατάθλιψη και  το άγχος. Αμφότερες οι θεραπείες (οιστρογονικές και LIVIAL), έδειξαν βελτίωση των ψυχολογικών συμπτωμάτων σε παρόμοιο βαθμό. Συμπερασματικά, από την βασική επιστήμη και τις κλινικές μελέτες έχουν αναφερθεί κυρίως ευεργετικές επιδράσεις της τιμπολόνης στη διάθεση και την ευεξία γενικώς, συγκρίσιμες με εκείνες των θεραπειών με βάση τα οιστρογόνα.

 

Τιμπολόνη και γνωστική απόδοση

Ο όρος γνωστική απόδοση, περιλαμβάνει ολόκληρο το φάσμα των πνευματικών ικανοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της προσοχής, της μάθησης και της μνήμης, τη γλώσσα, την αντίληψη, την αφηρημένη σκέψη και την κρίση. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι τα οιστρογόνα μπορούν να επηρεάσουν τις γνωστικές δεξιότητες. Ωστόσο, ακόμη και αν γίνει δεκτό αυτό,το κύρος των θετικών ευρημάτων, είναι ακόμα σημαντικό να εξεταστεί κατά πόσον οι επιπτώσεις των οιστρογόνων μπορεί να προκαλούνται έμμεσα. Τόσο η κατάθλιψη και το άγχος της μεγάλης ηλικίας, μπορούν να επηρεάσουν την απόδοση των γνωστικών λειτουργιών σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, και τα οιστρογόνα μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και να μειώσουν  το στρες. Είναι πιθανό ότι τα οιστρογόνα επηρεάζουν τις  γνωστικές δεξιότητες, ανεξάρτητα από τη διάθεση, αλλά αυτό θα πρέπει να αποδειχτεί με κλινικές μελέτες.

Τα αποτελέσματα από μελέτες δείχνουν ότι η τιμπολόνη παρέχει δυνητικά οφέλη στη γνωστική απόδοση. Ωστόσο, αρκετές μεταβλητές μπορεί να επηρεάσουν τη γνωστική λειτουργία σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, όπως ο τύπος του HRT, η διάρκεια της θεραπείας, η φύση της γνωστικής δοκιμασίας, και η υποκείμενη δομή του εγκεφάλου που μεσολαβούν τη συγκεκριμένη γνωστική λειτουργία. Περαιτέρω μακροπρόθεσμες και ειδικά σχεδιασμένες μελέτες απαιτούνται για ενδυνάμωση της ευαισθησίας των αποτελεσμάτων.

 

Τιμπολόνη και σεξουαλικότητα

Οι σεξουαλικές ορμόνες παίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της ανατομικής και λειτουργικής ακεραιότητας όλων των δομών που εμπλέκονται στη σεξουαλική απόκριση των γυναικών. Ενώ ο ρόλος των οιστρογόνων επί της δραστηριότητας του νευροενδοκρινικού συστήματος και για την θρέψη των γεννητικών οργάνων έχει καθιερωθεί, η συμβολή των ανδρογόνων στην σωματική και ψυχική ευεξία των γυναικών είναι ακόμα ένα θέμα συζήτησης Ένας μεγάλος αριθμός μελετών δείχνουν ότι η τιμπολόνη μπορεί να βελτιώσει τη σεξουαλική λειτουργία. Αυτό είναι εύλογο, διότι η τεστοστερόνη (Τ) έχει δειχθεί ότι αυξάνει τη λίμπιντο και τη συχνότητα της σεξουαλικής δραστηριότητας, και η τιμπολόνη έχει ανδρογόνο δράση. Συγκεκριμένα, όπως σημειώθηκε νωρίτερα, η Δ4-ισομερές της τιμπολόνης διεγείρει τον υποδοχέα ανδρογόνων. Επιπλέον, η τιμπολόνη μπορεί να δράσει έμμεσα και να μειώσει την συγκέντρωση της γεννητικής δεσμευτικής σφαιρίνης (SHBG) και έτσι να αυξηθεί η διαθεσιμότητα της τεστοστερόνης σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, κατά μέσο όρο σε επίπεδα 30%.

Έγκυρες μελέτες έδειξαν ότι η θεραπεία με τιμπολόνη βελτίωσε σημαντικά τις φυσιολογικές πτυχές της σεξουαλικής λειτουργίας σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες όπως και υποκειμενικάσυμπτώματα, όπως η σεξουαλική επιθυμία και η διέγέρση. Επίσης σημειώθηκε βελτίωση στη σεξουαλική λειτουργία σε σχέση με τη συχνότητα, την ικανοποίηση, την απόλαυση. Σε μελέτες που αφορούσαν όλων των ειδών τις θεραπείες ορμονικής υποκατάστασης η σεξουαλικότητα βελτιώθηκε σημαντικά με όλες τις θεραπείες, αλλά η σεξουαλική δραστηριότητα στην ομάδα που πήρε τιπολόνη ήταν σαφώς πιο βελτιωμένη συγκρινόμενη με τις άλλες ομάδες. Αυτές οι μελέτες έδειξαν οτι μια τέτοια ένωση είναι μια καλή θεραπευτική επιλογή για την ανακούφιση της χαμηλής λίμπιντο, διεγέρσης και λίπανσης κατά την εμμηνόπαυση, λόγω τόσο των οιστρογονικών όσο  και των ανδρογονικών ιδιοτήτων.

 

Σύνοψη

Τα δεδομένα προέρχονται από τη βασική επιστήμη και από κλινικές μελέτες και τονίζουν ότι η τιμπολόνη έχει ενθαρρυντικά αποτελέσματα σχετικά με τα συμπτώματα της κλιμακτηρίου. Αυτές οι επιδράσεις έχουν αποδοθεί στο μοναδικό μοριακό προφίλ του, που σχετίζεται με οιστρογονική, προγεστογονική, και ανδρογονική δράση. Ειδικότερα, η τιμπολόνη φαίνεται να είναι αποτελεσματική για τα συμπτώματα στέρησης οιστρογόνων, όπως εξάψεις, εφιδρώσεις, και κολπική ξηρότητα, με τα αποτελέσματα γενικά είναι συγκρίσιμα με τα αποτελέσματα που έχουμε από τις θεραπείες που βασίζονται σε οιστρογόνα. Επίσης η τιβολόνη είναι σε θέση να αυξήσει τη διέγερση και τη λίμπιντο σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες σε μεγαλύτερο βαθμό από ό, τι η θεραπεία με οιστρογόνα μόνο. Αυτά τα αποτελέσματα μπορεί να εξαρτώνται από τη διπλή οιστρογονική και ανδρογονική δράση που ασκείται στο επίπεδο των γεννητικών οργάνων και στο ΚΝΣ, και σε αύξηση της ελεύθερης τεστοστερόνης. Τα δεδομένα σχετικά με τις επιπτώσεις της τιμπολόνης στη γνωστική λειτουργία δεν είναι επαρκή, για να διαπιστωθεί αν τα οιστρογόνα είναι πιο αποτελεσματικά από την τιμπολόνη στη βελτίωση των γνωστικών διεργασιών σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Περαιτέρω μακροπρόθεσμες και ειδικά σχεδιασμένες μελέτες απαιτούνται για τέτοιου είδουςαποτελέσματα.
Εν κατακλείδι, το φαρμακολογικό προφίλ και οι κλινικές επιπτώσεις της τιμπολόνης κάνουν αυτό το συνθετικό στεροειδές μια επιπλέον επιλογή για τους γιατρούς στην επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας για την αντιμετώπιση σε προσωπικό επίπεδο των σωματικών και ψυχολογικών συμπωμάτων της κάθε γυναίκας μετά την εμμηνόπαυση.